Het gebeurt maar zelden dat De Werf jazz brengt van voor de tweede wereldparty. Met uitzondering van hommages aan b.v. Django Reinhardt of Jack Sels en af en toe een cover van Billie Holiday, focust De Werf zich vooral op bebop en alle jazzvarianten die zich daarna ontwikkeld hebben. Bebop was in de jaren veertig een antwoord op de verpopping van de jazz: de uitermate populaire swing was verschrompeld tot clichématige muziek waarin weinig ruimte overbleef voor improvisatie, hét kenmerk van jazz. Ook België heeft een rijke jazztraditie, met namen als Fud Candrix, Frank Engelen, Peter Packay, Stan Brenders, Robert De Kers, Jean Omer, e.a. The Belgian Swingjazz Orchestra brengt morgen (woensdag 3 februari) een hommage aan de Belgische jazz die gemaakt werd van 1927 tot 1957.

In 1927 verschijnt in de Amerikaanse bioscoopzalen The Jazz Singer met Al Jolson in de hoofdrol, de eerste langspeelfilm met geluid. Brussel is op dat ogenblik al de Europese hoofdstad van de jazz. Het genre is op het einde van de eerste grote wereldparty tot in België doorgedrongen, via Amerikaanse soldaten die ons land kwamen bevrijden. Zij zongen ragtimeliederen, een nieuw soort muziek, die ene Robert Goffin ook in de Brusselse cafés begon te spelen. Zijn vriend Felix Faecq, die een muziekuitgever was, een platenwinkel had en ook een muziektijdschrift uitgaf (Musique Magazine) bracht de jazz onder de aandacht van het Brusselse publiek. En zo kwam het dat hier Amerikaanse orkesten als de Mitchell's Jazz Kings kwamen optreden, die op hun beurt de Belgische muzikanten beïnvloedden. Zo wordt Charles Remue de pionier van de Belgische jazz genoemd. Met orkesten als The Bing Boys, The White Diamonds en The Stompers introduceerde hij de dixielandstijl in ons land.

1927 was ook het jaar waarin de eerste Belgische jazzplaat werd uitgebracht: Charles Remue en zijn Stompers trokken hiervoor twee dagen naar Londen, waar ze enkele covers als Ain't she sweet opnamen, maar ook composities van David Bee en Peter Packay: Vladivostok, Slow Gee Gee, Alahabad, Pamplona,… De komende jaren zou de Belgische jazz een belangrijk exportproduct worden. Met de komst van de radiozender NIR werd de jazz steeds populairder. Jazzmusici vonden werk in bars, bioscopen, danszalen, café-chantants maar ook op de pakketboten die van Antwerpen naar New York voeren. Van daaruit brachten de muzikanten platen mee en zo werden ook Louis Armstrong en King Oliver hier bekend.

Bij het begin van de jaren dertig zijn het vooral de trompettisten Robert De Kers en Gus Deloof die de Belgische jazz beheersen. Toots Thielemans speelt in die tijd gitaar bij De Kers' Cabaret Kings. Hoewel jazz steeds populairder wordt, is ze ook een doorn in het oog van conservatoriumdirecteurs. Het verhaal is bekend van Etienne Verschueren (1928-1995) die uit het Gentse conservatorium werd gezet omdat hij het aangedurfd had om tijdens de middagpauze boogiewoogie op de piano te spelen. Ook trompettist Edmond Harnie vloog buiten op het conservatorium (dat van Halle) omdat de directie te weten gekomen was dat hij tijdens het weekend in een jazzband speelde. In 1934 werden John Ouwerx en Stan Brenders tijdens een concert in het Brusselse conservatorium -ze waren toen al afgestudeerd- onderbroken door de directeur toen ze na de Sonatine transatlantique van Tansman, een klassiek werk, Tigerrag, begonnen te spelen. "Scandaleux!" riep hij. "Dehors! Dehors!".

Stan Brenders zou enkele jaren later een van de drie belangrijkste jazzformaties van het decennium oprichten; de Stan Brenders Big Band. Ook saxofonisten Fud Candrix en Jean Omer hadden bigbands die internationaal doorbraken. Samen brachten ze honderden langspeelplaten uit. Nog later zou Brenders ook de leiding krijgen van het Symfonisch Jazz Orkest van België.

Tijdens W.O. II was jazz officieel verboden (entartete kunst!), maar het genre bloeide als nooit tevoren, veelal in de clandestiniteit weliswaar. In de Verenigde Staten was de swing van Glenn Miller ontzettend populair geworden, maar door het gebrek aan import, had het Belgische publiek meer interesse voor de muziek van eigen bodem. Na de oorlog beleefde de swing in ons land een nieuw hoogtepunt. De jazzzangeres Lucy Barcy werd een ster. Grote Amerikaanse namen als Duke Ellington, Count Basie, Louis Armstrong, Sidney Bechett en Don Redman kwamen steeds vaker concerteren. Het gevolg hiervan was dat ook Belgische orkesten zich op het repertoire gingen storten.

De bebop dringt maar mondjesmaat door en de oude jazz bloeit op. Vooral de dixielandjazz uit New Orleans is hier ontzettend populair. Veel Belgische muzikanten (onder wie Bobby Jaspar, René Thomas en Toots Thielemans) bouwen een Amerikaanse carrière op. Uiteraad mogen we ook het succes van Django Reinhardt niet over het hoofd zien.

In de jaren vijftig doet de rock-'n-roll zijn intrede en wordt jazz geleidelijk aan naar de marge verdreven. Jazzkenners storten zich op de bebop en de cool, maar de gemiddelde jazzliefhebber (die jazz ook een beetje als variété ervaart) houdt het nog bij de oude stijl. Tot ook die verdreven wordt door de nieuwe muziek van Bill Haley, Elvis Presley, Chuck Berry, Jerry Lee Lewis e.a. Vanaf dan wordt jazz een marginaal genre en dat is het nu nog steeds.

Morgenavond brengt The Belgian Swingjazz Orchestra een selectie uit dertig jaar Belgische jazzmuziek (1927-1957) als hommage aan de voorlopers van Kris Defoort, Eric Vermeulen, Philippe Cathérine, Bart De Nolf, enz. Musical Director van dit project is saxofonist Johan Vandendriessche. Met de deskundige hulp van wijlen jazzkenners Albert Michiels en Robert Pernet, selecteerde en arrangeerde Vandendriessche zorgvuldig een uitgekiend repertoire rond de muziek van legendarische Belgische musici als Fud Candrix, Frank Engelen, Peter Packay, Stan Brenders, Robert De Kers, Jean Omer, Django Reinhardt, e.a.

(KV)